سه شنبه 5 آبان 1405
| English
تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- دانشکده فنی و مهندسی
چکیده: (27 مشاهده)
مقدمه: خستگی ذهنی یکی از مسائل مهم در محیط‌های صنعتی است که می‌تواند بر عملکرد، هوشیاری و ایمنی کارکنان تأثیر بگذارد. با توجه به محدودیت دسترسی مستقیم به طبیعت در بسیاری از فضاهای بسته صنعتی، بازنمایی طبیعت از طریق محرک‌های صوتی و تصویری می‌تواند راهکاری بالقوه برای ایجاد تجربه‌ای با ویژگی‌های بازیابنده باشد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ادراک بازیابندگی محرک‌های صوتی و تصویری طبیعت در میان کارگران محیط‌های صنعتی انجام شد.
روش کار: این پژوهش با رویکرد کمّی و به‌صورت شبه‌آزمایشی انجام شد. از میان کارگران شهرک صنعتی رزن، ۱۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ادراک بازیابندگی با استفاده از چهار گویه اقتباس‌شده از پژوهش گودینی و همتی (۲۰۲۰)، بر مبنای چهار مؤلفه نظریه بازیابی توجه شامل دوربودن، جذابیت، گستردگی و سازگاری و در مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت ارزیابی شد. شرکت‌کنندگان چهار دسته محرک طبیعت شامل آبی، جنگلی/زیستی، زمینی/پدیده‌های طبیعی و تلفیقی را در سه شیوه ارائه شنیداری، شنیداری/دیداری ثابت و شنیداری/دیداری متحرک ارزیابی کردند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس دوطرفه با اندازه‌گیری‌های مکرر تحلیل شدند.
یافته‌ها: اثر اصلی شیوه ارائه بر ادراک بازیابندگی معنادار بود (F(2, 198)=6.10، p=0.003، η²p=0.058). همچنین، اثر اصلی نوع طبیعت معنادار بود (F(3, 297)=13.90، p<0.001، η²p=0.123). مقایسه‌های زوجی نشان دادند که ادراک بازیابندگی در دو شیوه شنیداری/دیداری ثابت و شنیداری/دیداری متحرک، در مقایسه با شیوه صرفاً شنیداری، به‌طور معناداری بیشتر بود؛ اما تفاوت میان دو شیوه شنیداری/دیداری ثابت و متحرک معنادار نبود. محرک‌های آبی و جنگلی/زیستی نیز در مقایسه با محرک‌های زمینی/پدیده‌های طبیعی و تلفیقی، ادراک بازیابندگی بالاتری داشتند. شواهد آماری کافی برای تأیید اثر متقابل شیوه ارائه و نوع طبیعت به دست نیامد (F(5.12, 506.92)=0.44، p=0.825).
نتایج: در این پژوهش، ارائه دیداری‌ـ‌شنیداری با میانگین ادراک بازیابندگی بالاتری نسبت به ارائه صرفاً شنیداری همراه بود؛ بااین‌حال، اندازه تفاوت میانگین‌ها محدود بود و تفاوت معناداری میان ارائه دیداری‌ـ‌شنیداری ثابت و متحرک مشاهده نشد. همچنین، تفاوت میان دسته‌های طبیعت باید با توجه به محرک‌های منتخب این مطالعه تفسیر شود. یافته‌ها صرفاً ناظر بر ادراک بازیابندگی هستند و اثربخشی محرک‌ها بر بازیابی واقعی توجه، کاهش خستگی ذهنی یا بهبود عملکرد کارکنان را اثبات نمی‌کنند.
روش کار: این پژوهش با رویکرد کمّی و به‌صورت شبه‌آزمایشی انجام شد. از میان کارگران شهرک صنعتی رزن، ۱۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ادراک بازیابندگی با استفاده از چهار گویه اقتباس‌شده از پژوهش گودینی و همتی (۲۰۲۰)، بر مبنای چهار مؤلفه نظریه بازیابی توجه شامل دوربودن، جذابیت، گستردگی و سازگاری و در مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت ارزیابی شد. شرکت‌کنندگان چهار دسته محرک طبیعت شامل آبی، جنگلی/زیستی، زمینی/پدیده‌های طبیعی و تلفیقی را در سه شیوه ارائه شنیداری، شنیداری/دیداری ثابت و شنیداری/دیداری متحرک ارزیابی کردند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس دوطرفه با اندازه‌گیری‌های مکرر تحلیل شدند.
یافته‌ها: اثر اصلی شیوه ارائه بر ادراک بازیابندگی معنادار بود (F(2, 198)=6.10، p=0.003، η²p=0.058). همچنین، اثر اصلی نوع طبیعت معنادار بود (F(3, 297)=13.90، p<0.001، η²p=0.123). مقایسه‌های زوجی نشان دادند که ادراک بازیابندگی در دو شیوه شنیداری/دیداری ثابت و شنیداری/دیداری متحرک، در مقایسه با شیوه صرفاً شنیداری، به‌طور معناداری بیشتر بود؛ اما تفاوت میان دو شیوه شنیداری/دیداری ثابت و متحرک معنادار نبود. محرک‌های آبی و جنگلی/زیستی نیز در مقایسه با محرک‌های زمینی/پدیده‌های طبیعی و تلفیقی، ادراک بازیابندگی بالاتری داشتند. شواهد آماری کافی برای تأیید اثر متقابل شیوه ارائه و نوع طبیعت به دست نیامد (F(5.12, 506.92)=0.44، p=0.825).
نتایج: در این پژوهش، ارائه دیداری‌ـ‌شنیداری با میانگین ادراک بازیابندگی بالاتری نسبت به ارائه صرفاً شنیداری همراه بود؛ بااین‌حال، اندازه تفاوت میانگین‌ها محدود بود و تفاوت معناداری میان ارائه دیداری‌ـ‌شنیداری ثابت و متحرک مشاهده نشد. همچنین، تفاوت میان دسته‌های طبیعت باید با توجه به محرک‌های منتخب این مطالعه تفسیر شود. یافته‌ها صرفاً ناظر بر ادراک بازیابندگی هستند و اثربخشی محرک‌ها بر بازیابی واقعی توجه، کاهش خستگی ذهنی یا بهبود عملکرد کارکنان را اثبات نمی‌کنند.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
