یکشنبه 15 شهریور 1405
| English
تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.UT.IRICSS.REC.1403.035
عطیه مرزبان1 
، علیرضا مرادی*2 ، میثم صادقی1 ، پیمان حسنی ابهریان1
، علیرضا مرادی*2 ، میثم صادقی1 ، پیمان حسنی ابهریان1
1- موسسه آموزش عالی علوم شناختی
2- دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2- دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده: (4 مشاهده)
چکیده
مقدمه: اختلال نقص توجه/بیشفعالی (ADHD) یکی از شایعترین اختلالهای عصبتحولی است که با الگوهای پایدار و ناتوانکنندهی بیتوجهی و/یا بیشفعالی-تکانشگریِ نامتناسب با سطح رشدی مشخص میشود و میتواند عملکرد تحصیلی، اجتماعی و هیجانی فرد را مختل کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی بسته توانبخشی شناخت اجتماعی بر مهارتهای اجتماعی و مشکلات رفتاری دانشآموزان دارای اختلال نقص توجه/بیشفعالی انجام شد.
روش کار: این پژوهش در قالب طرح آزمایشی پیشآزمون- پسآزمون با گروه کنترل و پیگیری دوماهه انجام شد. جامعه آماری شامل دانشآموزان مبتلا به ADHD مراجعهکننده به مرکز توانبخشی پرتو و مراکز جامع اختلالات آموزشوپرورش شهر تهران در نیمه دوم سال ۱۴۰۳ بود. با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند، ۵۰ نفر انتخاب و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۲۵ نفر) گمارش شدند. گروه آزمایش بسته توانبخشی شناخت اجتماعی (برنامه توانبخشی ترمیمی و آموزش زبان مجازی) را در ۱۰ جلسه ۵۰ دقیقهای دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل مداخلهای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مهارتهای اجتماعی گرشام و الیوت (۱۹۹۰) و مقیاس کانرز بود که در مراحل پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری اجرا شد. دادهها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی در فضای نرمافزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شدند.
نتایج: نتایج نشان داد که مداخله توانبخشی شناخت اجتماعی تأثیر مثبت و معناداری بر بهبود مهارتهای اجتماعی و زیرمولفههای آن، از جمله همکاری، جرأتورزی، خودکنترلی، همدلی، مسئولیتپذیری و روابط اجتماعی، دارد. همچنین، این مداخله باعث کاهش معنادار مشکلات رفتاری دانشآموزان دارای ADHD شد. نکته مهم آن است که این اثرات در مرحله پیگیری نیز پایدار و معنادار باقی ماند، که نشاندهنده دوام تغییرات ناشی از برنامه توانبخشی است.
نتیجهگیری: یافتههای پژوهش حاضر بر اهمیت استفاده از مداخلات توانبخشی شناخت اجتماعی در ارتقای مهارتهای اجتماعی و کاهش مشکلات رفتاری دانشآموزان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیشفعالی تأکید دارد. بنابراین، متخصصان، پژوهشگران و درمانگران میتوانند از این مداخلات بهعنوان گزینههای درمانی مؤثر و مبتنی بر شواهد پژوهشی، در کنار درمانهای دارویی، برای بهبود عملکرد عصبروانشناختی دانش آموزان مبتلا به ADHD استفاده کنند.
مقدمه: اختلال نقص توجه/بیشفعالی (ADHD) یکی از شایعترین اختلالهای عصبتحولی است که با الگوهای پایدار و ناتوانکنندهی بیتوجهی و/یا بیشفعالی-تکانشگریِ نامتناسب با سطح رشدی مشخص میشود و میتواند عملکرد تحصیلی، اجتماعی و هیجانی فرد را مختل کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی بسته توانبخشی شناخت اجتماعی بر مهارتهای اجتماعی و مشکلات رفتاری دانشآموزان دارای اختلال نقص توجه/بیشفعالی انجام شد.
روش کار: این پژوهش در قالب طرح آزمایشی پیشآزمون- پسآزمون با گروه کنترل و پیگیری دوماهه انجام شد. جامعه آماری شامل دانشآموزان مبتلا به ADHD مراجعهکننده به مرکز توانبخشی پرتو و مراکز جامع اختلالات آموزشوپرورش شهر تهران در نیمه دوم سال ۱۴۰۳ بود. با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند، ۵۰ نفر انتخاب و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۲۵ نفر) گمارش شدند. گروه آزمایش بسته توانبخشی شناخت اجتماعی (برنامه توانبخشی ترمیمی و آموزش زبان مجازی) را در ۱۰ جلسه ۵۰ دقیقهای دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل مداخلهای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مهارتهای اجتماعی گرشام و الیوت (۱۹۹۰) و مقیاس کانرز بود که در مراحل پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری اجرا شد. دادهها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی در فضای نرمافزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شدند.
نتایج: نتایج نشان داد که مداخله توانبخشی شناخت اجتماعی تأثیر مثبت و معناداری بر بهبود مهارتهای اجتماعی و زیرمولفههای آن، از جمله همکاری، جرأتورزی، خودکنترلی، همدلی، مسئولیتپذیری و روابط اجتماعی، دارد. همچنین، این مداخله باعث کاهش معنادار مشکلات رفتاری دانشآموزان دارای ADHD شد. نکته مهم آن است که این اثرات در مرحله پیگیری نیز پایدار و معنادار باقی ماند، که نشاندهنده دوام تغییرات ناشی از برنامه توانبخشی است.
نتیجهگیری: یافتههای پژوهش حاضر بر اهمیت استفاده از مداخلات توانبخشی شناخت اجتماعی در ارتقای مهارتهای اجتماعی و کاهش مشکلات رفتاری دانشآموزان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیشفعالی تأکید دارد. بنابراین، متخصصان، پژوهشگران و درمانگران میتوانند از این مداخلات بهعنوان گزینههای درمانی مؤثر و مبتنی بر شواهد پژوهشی، در کنار درمانهای دارویی، برای بهبود عملکرد عصبروانشناختی دانش آموزان مبتلا به ADHD استفاده کنند.
واژههای کلیدی: واژگان کلیدی:اختلال نقص توجه/بیشفعالی، توانبخشی شناخت اجتماعی، مهارتهای اجتماعی، مشکلات رفتاری
نوع مطالعه: پژوهشي اصیل |
موضوع مقاله:
آموزش و پرورش و بازتوانی شناختی
دریافت: 1404/11/5 | پذیرش: 1405/4/21
دریافت: 1404/11/5 | پذیرش: 1405/4/21
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
