دوشنبه 20 مهر 1405
| English
دوره 28، شماره 1 - ( بهار 1405 )
جلد 28 شماره 1 صفحات 74-63 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.UT.IRICSS.REC.1402.052
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Sanaeipour N, Hatami J, Ershadmanesh S, Behboodi M, Mahdavi S M. Boosting fake news detection through gaming: Comparing two approaches to fake news production vs. accurate news production. Advances in Cognitive Sciences 2026; 28 (1) :63-74
URL: http://icssjournal.ir/article-1-1836-fa.html
URL: http://icssjournal.ir/article-1-1836-fa.html
ثنایی‌پور نفیسه، حاتمی جواد، ارشادمنش سارا، بهبودی مریم، مهدوی سید محمد. بهبود توانایی تشخیص اخبار جعلی از طریق بازی؛ مقایسه دو روش تولید خبر جعلی و درست. تازه های علوم شناختی. 1405; 28 (1) :63-74
نفیسه ثنایی‌پور1 
، جواد حاتمی2 ، سارا ارشادمنش3 ، مریم بهبودی4 ، سید محمد مهدوی*5
، جواد حاتمی2 ، سارا ارشادمنش3 ، مریم بهبودی4 ، سید محمد مهدوی*5
1- دانشجوی دکتری روان‌شناسی شناختی، موسسه آموزش عالی علوم شناختی، تهران، ایران
2- استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3- محقق پسا دکترا، گروه علوم اعصاب محاسباتی، موسسه سایبرنتیک زیستی ماکس پلانک، توبینگن، آلمان
4- استادیار، گروه آمار، دانشکده علوم و فناوری‌های همگرا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
5- استادیار، دانشگاه مالک اشتر، تهران، ایران
2- استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3- محقق پسا دکترا، گروه علوم اعصاب محاسباتی، موسسه سایبرنتیک زیستی ماکس پلانک، توبینگن، آلمان
4- استادیار، گروه آمار، دانشکده علوم و فناوری‌های همگرا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
5- استادیار، دانشگاه مالک اشتر، تهران، ایران
چکیده: (902 مشاهده)
مقدمه: گسترش اخبار جعلی، چالشی جدی برای افکار عمومی و تصمیم‌گیری اجتماعی ایجاد کرده است. نظریه تلقیح روانی به ویژه از طریق بازی‌های آموزشی مانند «Bad News»، راهبرد پیشگیرانه‌ای برای افزایش مقاومت شناختی در برابر اطلاعات گمراه‌کننده ارائه می‌دهد. هدف اصلی این مطالعه مقایسه اثربخشی دو مکانیسم مبتنی بر تلقیح (تمرین تولید اخبار جعلی در مقابل تمرین تولید اخبار درست) در بهبود توانایی تشخیص اخبار جعلی در بستر رسانه‌ای ایران بود.
روش کار: این مطالعه تجربی با طرح پیش‌آزمون_پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. ۱۹۲ کاربر ایرانی (۱۸ تا ۳۰ سال) به صورت تصادفی متوالی در سه گروه ۶۴ نفری شامل دو گروه آزمایش (بازی اخبار بد و اخبار خوب) و یک گروه کنترل (بازی تتریس) قرار گرفتند. هر دو بازی چهار روش رایج تولید اخبار جعلی را آموزش دادند. توانایی تشخیص با دو نسخه آزمون در پیش و پس‌آزمون سنجیده شد. تحلیل داده‌ها با مدل خطی تعمیم‌یافته مختلط انجام گرفت.
یافته‌ها: تحلیل‌ها اثر تعاملی معنادار بین گروه و زمان را نشان داد (001/0>P). هر دو مداخله در مقایسه با کنترل موجب بهبود عملکرد شدند، اما گروه «اخبار خوب» عملکرد بالاتری داشت. میزان بهبود تجمیعی برای گروه «اخبار خوب» 2/15 درصد، «اخبار بد» 3/8 درصد و کنترل 2/3- درصد بود.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد تمرین دفاع (تولید اخبار درست) در مقایسه با تقلید حمله (تولید اخبار جعلی) راهبرد مؤثرتری برای مصونیت شناختی است و توانایی تشخیص را حدود دو برابر افزایش می‌دهد. محدودیت‌های مطالعه شامل تمرکز بر گروه سنی جوان و بافت فرهنگی خاص بود؛ پژوهش‌های آینده با نمونه‌های متنوع‌تر و دوره‌های پیگیری طولانی‌تر توصیه می‌شود.
روش کار: این مطالعه تجربی با طرح پیش‌آزمون_پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. ۱۹۲ کاربر ایرانی (۱۸ تا ۳۰ سال) به صورت تصادفی متوالی در سه گروه ۶۴ نفری شامل دو گروه آزمایش (بازی اخبار بد و اخبار خوب) و یک گروه کنترل (بازی تتریس) قرار گرفتند. هر دو بازی چهار روش رایج تولید اخبار جعلی را آموزش دادند. توانایی تشخیص با دو نسخه آزمون در پیش و پس‌آزمون سنجیده شد. تحلیل داده‌ها با مدل خطی تعمیم‌یافته مختلط انجام گرفت.
یافته‌ها: تحلیل‌ها اثر تعاملی معنادار بین گروه و زمان را نشان داد (001/0>P). هر دو مداخله در مقایسه با کنترل موجب بهبود عملکرد شدند، اما گروه «اخبار خوب» عملکرد بالاتری داشت. میزان بهبود تجمیعی برای گروه «اخبار خوب» 2/15 درصد، «اخبار بد» 3/8 درصد و کنترل 2/3- درصد بود.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد تمرین دفاع (تولید اخبار درست) در مقایسه با تقلید حمله (تولید اخبار جعلی) راهبرد مؤثرتری برای مصونیت شناختی است و توانایی تشخیص را حدود دو برابر افزایش می‌دهد. محدودیت‌های مطالعه شامل تمرکز بر گروه سنی جوان و بافت فرهنگی خاص بود؛ پژوهش‌های آینده با نمونه‌های متنوع‌تر و دوره‌های پیگیری طولانی‌تر توصیه می‌شود.
نوع مطالعه: پژوهشي اصیل |
موضوع مقاله:
روان شناسی شناختی
دریافت: 1404/8/13 | پذیرش: 1405/5/6 | انتشار: 1405/6/15
دریافت: 1404/8/13 | پذیرش: 1405/5/6 | انتشار: 1405/6/15
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
