سه شنبه 31 شهریور 1405
| English
دوره 28، شماره 1 - ( بهار 1405 )
جلد 28 شماره 1 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.UT.IRICSS.REC.1402.052
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Sanaeipour N, Hatami J, Ershadmanesh S, Behboodi M, Mahdavi S M. BOOSTING FAKE NEWS DETECTION THROUGH GAMING: COMPARING TWO APPROACHES OF FAKE NEWS PRODUCTION VS. ACCURATE NEWS PRODUCTION. Advances in Cognitive Sciences 2026; 28 (1)
URL: http://icssjournal.ir/article-1-1836-fa.html
URL: http://icssjournal.ir/article-1-1836-fa.html
ثنایی پور نفیسه، حاتمی جواد، ارشادمنش سارا، بهبودی مریم، مهدوی سیدمحمد. بهبود توانایی تشخیص اخبار جعلی از طریق بازی؛ مقایسه دو روش تولید خبر جعلی و درست. تازه های علوم شناختی. 1405; 28 (1)
نفیسه ثنایی پور 
، جواد حاتمی1 ، سارا ارشادمنش2 ، مریم بهبودی3 ، سیدمحمد مهدوی*4
، جواد حاتمی1 ، سارا ارشادمنش2 ، مریم بهبودی3 ، سیدمحمد مهدوی*4
1- موسسه آموزش عالی علوم شناختی
2- ستاد توسعه علوم و فناوری های شناختی
3- موسسه ماکس پلانک
4- دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
2- ستاد توسعه علوم و فناوری های شناختی
3- موسسه ماکس پلانک
4- دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
چکیده: (679 مشاهده)
چکیده
مقدمه: گسترش اخبار جعلی، چالشی جدی برای افکار عمومی و تصمیمگیری اجتماعی ایجاد کرده است. نظریه تلقیح روانی، بهویژه از طریق بازیهای آموزشی مانند «Bad News» که کاربران را به تولید فعال اخبار جعلی وامـیدارد، راهبرد پیشگیرانهای برای افزایش مقاومت شناختی در برابر اطلاعات گمراهکننده ارائه میدهد. هدف اصلی این مطالعه، ارزیابی و مقایسه اثربخشی دو مکانیسم مداخلهای مبتنی بر نظریه تلقیح (تمرین تولید اخبار جعلی در مقابل تمرین تولید اخبار درست) در بهبود توانایی تشخیص اخبار جعلی در بستر رسانهای ایران بود.
روش کار:این مطالعه تجربی با استفاده از طرح پیشآزمون–پسآزمون با گروه کنترل انجام شد. در مجموع، ۱۹۲ کاربر ایرانی رسانههای اجتماعی (در بازه سنی ۱۸ تا ۳۰ سال) بهصورت تصادفی به سه گروه ۶۴ نفری تخصیص یافتند: دو گروه آزمون شامل گروه بازی «اخبار بد» و گروه بازی «اخبار خوب»، و یک گروه کنترل که بازی تتریس را انجام داد. هر دو بازی آموزشی «اخبار خوب» و «اخبار بد» که به گروههای آزمایش تخصیص یافتند، هر دو بازی آموزشی «اخبار خوب» و «اخبار بد» که به گروههای آزمایش تخصیص یافتند، چهار روش رایج در تولید اخبار جعلی شامل جعل هویت، بازی با احساسات، قطبیسازی و استفاده از تبلیغات برای جذب مخاطب را آموزش میدادند] (گروه کنترل چنین آموزشی دریافت نکرد.). توانایی تشخیص اخبار جعلی با استفاده از دو نسخه تطبیقیافته (سری ۱ و ۲) آزمون شناسایی اخبار جعلی در مراحل پیشآزمون و پسآزمون سنجیده شد. تحلیل دادهها با بهرهگیری از مدل خطی تعمیمیافته مختلط (GLMM) انجام گرفت.
نتایج:تحلیلها وجود یک اثر تعاملی معنادار بین گروه و زمان را نشان داد (0/001 P<). هر دو مداخله بازیمحور در مقایسه با گروه کنترل موجب بهبود معنادار عملکرد در تشخیص اخبار جعلی شدند. با این حال، عملکرد گروه بازی «اخبار خوب» بهطور معناداری بالاتر از گروه بازی «اخبار بد» بود. میزان بهبود تجمیعی برای گروه «اخبار خوب» 2/15 درصد، برای گروه «اخبار بد» 3/8 درصد و برای گروه کنترل 2/3- درصد (کاهش عملکرد) بهدست آمد.
نتیجهگیری:یافتههای این مطالعه نشان می دهد استفاده از روش تلقیح روانی می تواند عامل موثری در افزایش توانایی افراد برای تشخیص اخبار درست از غلط باشد. علاوه بر این پاسخ به پرسش اصلی پژوهش یعنی مقایسه دو شیوه تمرین دفاع در مقابل تقلید حمله نشان می دهد تمرین دفاع در افزایش این توانایی موثرتر است. بهعبارت دیگر، توانایی تشخیص اخبار جعلی در گروه «اخبار خوب» حدود دو برابر گروه «اخبار بد» افزایش یافت. این یافتهها نشان میدهد که طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر تولید فعال محتوای صحیح، راهبرد مؤثرتری برای مصونسازی شناختی در برابر اطلاعات نادرست است. با وجود این، محدودیتهای مطالعه (از جمله تمرکز بر گروه سنی جوان و بافت فرهنگی خاص) تعمیمپذیری نتایج را محدود میسازد و پژوهشهای آینده با نمونههای متنوعتر و دورههای پیگیری طولانیتر توصیه میشود.
مقدمه: گسترش اخبار جعلی، چالشی جدی برای افکار عمومی و تصمیمگیری اجتماعی ایجاد کرده است. نظریه تلقیح روانی، بهویژه از طریق بازیهای آموزشی مانند «Bad News» که کاربران را به تولید فعال اخبار جعلی وامـیدارد، راهبرد پیشگیرانهای برای افزایش مقاومت شناختی در برابر اطلاعات گمراهکننده ارائه میدهد. هدف اصلی این مطالعه، ارزیابی و مقایسه اثربخشی دو مکانیسم مداخلهای مبتنی بر نظریه تلقیح (تمرین تولید اخبار جعلی در مقابل تمرین تولید اخبار درست) در بهبود توانایی تشخیص اخبار جعلی در بستر رسانهای ایران بود.
روش کار:این مطالعه تجربی با استفاده از طرح پیشآزمون–پسآزمون با گروه کنترل انجام شد. در مجموع، ۱۹۲ کاربر ایرانی رسانههای اجتماعی (در بازه سنی ۱۸ تا ۳۰ سال) بهصورت تصادفی به سه گروه ۶۴ نفری تخصیص یافتند: دو گروه آزمون شامل گروه بازی «اخبار بد» و گروه بازی «اخبار خوب»، و یک گروه کنترل که بازی تتریس را انجام داد. هر دو بازی آموزشی «اخبار خوب» و «اخبار بد» که به گروههای آزمایش تخصیص یافتند، هر دو بازی آموزشی «اخبار خوب» و «اخبار بد» که به گروههای آزمایش تخصیص یافتند، چهار روش رایج در تولید اخبار جعلی شامل جعل هویت، بازی با احساسات، قطبیسازی و استفاده از تبلیغات برای جذب مخاطب را آموزش میدادند
نتایج:تحلیلها وجود یک اثر تعاملی معنادار بین گروه و زمان را نشان داد (0/001 P<). هر دو مداخله بازیمحور در مقایسه با گروه کنترل موجب بهبود معنادار عملکرد در تشخیص اخبار جعلی شدند. با این حال، عملکرد گروه بازی «اخبار خوب» بهطور معناداری بالاتر از گروه بازی «اخبار بد» بود. میزان بهبود تجمیعی برای گروه «اخبار خوب» 2/15 درصد، برای گروه «اخبار بد» 3/8 درصد و برای گروه کنترل 2/3- درصد (کاهش عملکرد) بهدست آمد.
نتیجهگیری:یافتههای این مطالعه نشان می دهد استفاده از روش تلقیح روانی می تواند عامل موثری در افزایش توانایی افراد برای تشخیص اخبار درست از غلط باشد. علاوه بر این پاسخ به پرسش اصلی پژوهش یعنی مقایسه دو شیوه تمرین دفاع در مقابل تقلید حمله نشان می دهد تمرین دفاع در افزایش این توانایی موثرتر است. بهعبارت دیگر، توانایی تشخیص اخبار جعلی در گروه «اخبار خوب» حدود دو برابر گروه «اخبار بد» افزایش یافت. این یافتهها نشان میدهد که طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر تولید فعال محتوای صحیح، راهبرد مؤثرتری برای مصونسازی شناختی در برابر اطلاعات نادرست است. با وجود این، محدودیتهای مطالعه (از جمله تمرکز بر گروه سنی جوان و بافت فرهنگی خاص) تعمیمپذیری نتایج را محدود میسازد و پژوهشهای آینده با نمونههای متنوعتر و دورههای پیگیری طولانیتر توصیه میشود.
نوع مطالعه: پژوهشي اصیل |
موضوع مقاله:
روان شناسی شناختی
دریافت: 1404/8/13 | پذیرش: 1405/5/6 | انتشار: 1405/6/15
دریافت: 1404/8/13 | پذیرش: 1405/5/6 | انتشار: 1405/6/15
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
