Advances in Cognitive Sciences

other بررسی تغییرات درزمانی و تفاوت های هم زمانی فعل <خواستن> در زبان فارسی، برپایه ی رویکرد شناختی طرح واره های رخدادی بنیادین The Investigation of Diachronic changes and Synchronic Differences of the Verb ‘Xāstan’ on the basis of Cognitive Approach of basic event Schemas تخصصي Special پژوهشي اصیل Research <div dir="ltr"></div> <div>  مقدمه: این مقاله به بررسی درزمانی و همزمانی فعل «خواستن» برپایه فرایند دستوری شدگی  طرحواره های رخدادی بنیادین در چهارچوب زبان شناسی شناختی می پردازد. طرحواره های رخدادی بنیادین، واحدهای معنایی ساده ای هستند که از یک گزاره و متغیرهای مربوط به آن تشکیل شده اند. این طرحواره ها بیانگر مقولات عینی و بنیادینی هستند که با استفاده از افعال قاموسی کلی، زیربنای سازه های دستوری را تشکیل می دهند.  روش: در این مقاله یکی از این طرحواره ها، یعنی طرحوارهی «تمایل» ([X wants YY]) را مورد  بررسی قرار دادیم و دیدیم که این طرحواره در زبان فارسی با استفاده از فعل قاموسی «خواستن»، مفهوم بنیادین «طلب کردن چیزی» را بیان می کند. یافته ها: این طرحوارهی بنیادین، با وارد شدن به فرایند دستوریشدگی، تبدیل به یک طرحوارهی پیچیده تحت عنوان طرحوارهی «سریالی» ([X wants # (X) VERB YY]) با مفهوم «قصد انجام کاری را داشتن» می شود. با ادامه یافتن فرایند دستوریشدگی، طرحوارهی زمان آینده ([X Y # want (to) VERB]) ،که بیانگر مفهوم زمان آینده است، حاصل می گردد و بدین ترتیب، فعل قاموسی «خواستن» در نهایت تبدیل به فعل کمکی «خواستن» می شود. نتیجه گیری: بررسی توامان تغییرات درزمانی و همزمانی فعل «خواستن» و آشکار شدن این نکته که فرایند دستوریشدگی نه فقط بر فعل قاموسی، بلکه بر کل ساختار طرحواره اعمال می شود، از دستآوردهای این مقاله است.  </div> Introduction: This paper is concerned with the investigation of diachronic changes and synchronic differences of the verb ‘Xāstan’ on the basis of grammaticalization process of basic event Schemas in the framework of cognitive Linguistics. Basic event schemas, are simple semantic units that consist of a predicate and associated variables. These schemas express general and basic notions that found grammatical structures in any language. Method: In this paper, one of these basic schemas, i.e. the ‘Volition’ schema ([X wants Y]) was brought under consideration and it was revealed that by applying this schema on Persian lexical verb ‘Xāstan’, the basic notion ‘what one wants’ is expressed in Farsi. Results: It was revealed that by applying the process of grammaticalization on the volition schema, this schema transforms to a complex schema known as ‘serial schema’ ([X wants # [X] VERB Y]) with the meaning ‘what one wants to do’. The process of grammaticalization continues with the effect of transforming the serial schema to ‘Future schema’ ([X Y # want (to) VERB]). The final result of this process is changing the lexical verb ‘xāstan’ to auxiliary verb ‘Xāstan’ with the effect of expressing the actions that occur in future tense. Conclusion: The simultaneous investigation of diachronic and synchronic changes of the verb ‘Xāstan’ and clarifying the point that grammaticalization applies not only on the lexical verb but also on the whole structure of the basic event schema are among the achievements of this paper فعل «خواستن», دستوری شدگی, طرحواره های رخدادی بنیادین, زبان فارسی Verb ‘Xāstan’, Grammaticalization, Basic event schemas, Persian Language 14 25 http://icssjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-2-522&slc_lang=other&sid=1 Morteza Dastlan مرتضی دستلان mo.dastlan@pnu.ac.ir 10031947532846006717 10031947532846006717 Yes General Linguistics, payam-e-Noor University,Iran. زبانشناسی همگانی، دانشگاه پیام نور