fa تأثیر بسته توان‌بخشی شناخت اجتماعی بر مهارت‌های اجتماعی و مشکلات رفتاری دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه/ بیش فعالی آموزش و پرورش و بازتوانی شناختی پژوهشي اصیل Research <span style="font-size:9pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">چکیده </span></span></b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">مقدمه</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">:</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی</span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">(</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">ADHD</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">)</span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">یکی از </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">شایع‌ترین اختلال</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">&lrm;</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">های عصب‌تحولی است که با الگوهای پایدار و ناتوان‌کننده‌ی بی‌توجهی و/یا بیش‌فعالی-تکانشگریِ نامتناسب با سطح رشدی مشخص می‌شود و می‌تواند عملکرد تحصیلی، اجتماعی و هیجانی فرد را مختل کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی بسته توان‌بخشی شناخت اجتماعی بر مهارت‌های اجتماعی و مشکلات رفتاری دانش‌آموزان دارای اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی انجام شد</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">روش کار</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">:</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">این پژوهش در قالب طرح آزمایشی پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری دوماهه انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان مبتلا به</span></span> <span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">ADHD</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">مراجعه‌کننده به مرکز توان‌بخشی پرتو و مراکز جامع اختلالات آموزش‌وپرورش شهر تهران در نیمه دوم سال </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">۱۴۰۳</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:"> بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">۵۰</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:"> نفر انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">۲۵</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:"> نفر) گمارش شدند. گروه آزمایش بسته توان‌بخشی شناخت اجتماعی (برنامه توان‌بخشی ترمیمی و آموزش زبان مجازی) را در </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">۱۰</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:"> جلسه </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">۵۰</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:"> دقیقه‌ای دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مهارت‌های اجتماعی گرشام و الیوت (</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">۱۹۹۰) </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">و مقیاس کانرز بود که در مراحل پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری اجرا شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی در فضای نرم‌افزار</span></span> <span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SPSS</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">نسخه </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">۲۷</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:"> تحلیل شدند</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">نتایج</span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">: نتایج نشان داد که مداخله توان‌بخشی شناخت اجتماعی تأثیر مثبت و معناداری بر بهبود مهارت‌های اجتماعی و زیرمولفه‌های آن، از جمله همکاری، جرأت‌ورزی، خودکنترلی، همدلی، مسئولیت‌پذیری و روابط اجتماعی، دارد. همچنین، این مداخله باعث کاهش معنادار مشکلات رفتاری دانش‌آموزان دارای</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> ADHD </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">شد. نکته مهم آن است که این اثرات در مرحله پیگیری نیز پایدار و معنادار باقی ماند، که نشان‌دهنده دوام تغییرات ناشی از برنامه توان‌بخشی است</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span courier="" new="" style="font-family:"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">نتیجه‌گیری</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">:</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">یافته‌های پژوهش حاضر بر اهمیت استفاده از مداخلات توان‌بخشی شناخت اجتماعی در ارتقای مهارت‌های اجتماعی و کاهش مشکلات رفتاری دانش‌آموزان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی تأکید دارد. بنابراین، متخصصان، پژوهشگران و درمانگران می‌توانند از این مداخلات به‌عنوان گزینه‌های درمانی مؤثر و مبتنی بر شواهد پژوهشی، در کنار درمان‌های دارویی، برای بهبود عملکرد عصب‌روان‌شناختی دانش آموزان مبتلا به</span></span> <span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">ADHD</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">استفاده کنند</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span 2="" mitra="" style="font-family:">.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:16pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:bold"><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%">Abstract</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:16pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:bold"><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%">Introduction</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-weight:normal">: Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most common neurodevelopmental disorders, characterized by persistent and impairing patterns of inattention and/or hyperactivity-impulsivity that are inconsistent with the individual&rsquo;s developmental level, and it can disrupt academic, social, and emotional functioning.The present study aimed to examine the effectiveness of a social&ndash;cognitive rehabilitation package on social skills and behavioral problems in students with ADHD.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:16pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:bold"><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%">Methods</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-weight:normal">: This study employed an experimental pretest&ndash;posttest design with a control group and a two-month follow-up. The statistical population consisted of students diagnosed with ADHD who referred to the Parto Rehabilitation Center and Comprehensive Educational Disorder Centers in Tehran during the second half of 2024. Using purposive sampling, 50 students were selected and randomly assigned to an experimental group and a control group (25 participants in each group). The experimental group received a social&ndash;cognitive rehabilitation package (remedial rehabilitation program and virtual language training) in ten 50-minute sessions, while the control group received no intervention. The Social Skills Rating System (Gresham & Elliott, 1990) and the Conners Rating Scale were administered at the pretest, posttest, and follow-up stages. Data were analyzed using mixed-design analysis of variance (ANOVA) and Bonferroni post hoc tests in SPSS version 27.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:16pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:bold"><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-weight:normal">Results</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-weight:normal">: The findings indicated that the social cognition rehabilitation intervention had a significant positive effect on improving social skills and their subcomponents, including cooperation, assertiveness, self-control, empathy, responsibility, and social/peer relationships. Additionally, the intervention led to a significant reduction in behavioral problems among students with ADHD. Importantly, these effects remained significant and stable at follow-up, indicating the durability of the changes induced by the rehabilitation program.</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:16pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:bold"><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-weight:normal">Conclusion</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-weight:normal">: The results highlight the importance of using social&ndash;cognitive rehabilitation interventions to enhance social skills and reduce behavioral problems in students with ADHD. Accordingly, clinicians, researchers, and therapists may utilize these interventions as effective, evidence-based therapeutic options alongside pharmacological treatments to improve the neuropsychological functioning of children with ADHD.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; واژگان کلیدی:اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی، توان‌بخشی شناخت اجتماعی، مهارت‌های اجتماعی، مشکلات رفتاری Keywords: Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Social–Cognitive Rehabilitation, Social Skills, Behavioral Problems 0 0 http://icssjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-2138-1&slc_lang=fa&sid=1 Atieh Marzban عطیه مرزبان fa.mzbn@gmail.com 100319475328460019979 100319475328460019979 No Institute for Cognitive Science Studies, Tehran, Iran. موسسه آموزش عالی علوم شناختی Alireza Moradi علیرضا مرادی Moradi@khu.ac.ir 100319475328460019980 100319475328460019980 Yes Kharazmi University, Tehran, Iran دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Meysam Sadeghi میثم صادقی m.sadeghi@iricss.org 100319475328460019981 100319475328460019981 No Institute for Cognitive Science Studies, Tehran, Iran. موسسه آموزش عالی علوم شناختی Peyman Hasani Abehrian پیمان حسنی ابهریان abharian@iricss.org 100319475328460019982 100319475328460019982 No Institute for Cognitive Science Studies, Tehran, Iran. موسسه آموزش عالی علوم شناختی