fa مقایسه اثربخشی آموزش حافظه آینده‌نگر با برنامه مداخله‌ای حافظه آینده‌نگر Waldum بر نظریه ذهن کودکان پسر مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا آموزش و پرورش و بازتوانی شناختی پژوهشي اصیل Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" titr="">مقدمه:</span></span></span></b> <span lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">اختلال طیف اوتیسم اختلالی عصبی</span></span></span><span lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span cambria="">_</span><span b="" nazanin="">تحولی است که با نارسایی در تعاملات اجتماعی، ارتباطات و الگوهای رفتاری تکراری و علایق محدود مشخص می‌شود. </span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" titr="">روش کار:</span></span></span></b><b> </b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری 1 ماهه با گروه گواه بود. جامعه‌ آماری شامل کودکان 6 تا 12 سال مبتلا به اختلال طیف اوتیسم پسر با عملکرد بالا شهر رشت در سال 1402 بود. تعداد 45 کودک به روش هدفمند انتخاب شدند و به صورت تصادفی در 3 گروه (دو گروه آزمایشی، یک گروه گواه) قرار داده شدند (هر گروه 15 نفر). گروه اول تحت مداخله حافظه آینده‌نگر محقق‌ساخته در 15 جلسه، گروه دوم تحت برنامه مداخله‌ای حافظه آینده‌نگر </span></span></span><span dir="LTR" new="" roman="" times="">Waldum</span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">و همکاران (2014) در 8 جلسه قرار گرفتند و گروه گواه هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکرد. جهت گردآوری اطلاعات از تکلیف رایانه‌ای نظریه ذهن </span></span></span><span dir="LTR" new="" roman="" times="">Shamay-Tsoory</span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">و</span></span></span> <span dir="LTR" new="" roman="" times="">Aharon-Peretz</span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">(2007) استفاده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار </span></span></span><span dir="LTR" new="" roman="" times="">SPSS-24</span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">انجام شد.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" titr="">یافته‌ها:</span></span></span></b><b> </b><span lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">نتایج نشان داد هر دو روش درمانی در بهبود نظریه ذهن کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا اثربخش بودند (05/0</span></span></span><span lang="AR-DZ" new="" roman="" times="">></span><span dir="LTR" new="" roman="" times="">P</span><span lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">)</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">، اما مداخله آموزش حافظه آینده‌نگر محقق‌ساخته نسبت به برنامه مداخله‌ای</span></span></span><span dir="LTR" new="" roman="" times="">Waldum </span>&nbsp;<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">اثربخشی بیشتری داشت (05/0</span></span></span><span lang="AR-DZ" new="" roman="" times="">></span><span dir="LTR" new="" roman="" times="">P</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="">). </span></span></span></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" titr="">نتیجه</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" times="">‌</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" titr="">گیری:</span></span></span> </b><span dir="RTL" lang="AR-DZ" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="">بر اساس یافته‌ها، می‌توان از هر دو روش برای بهبود نظریه ذهن در کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا استفاده کرد اما برای اثربخشی بیشتر بهتر است از مداخله ارتقاء حافظه آینده‌نگر محقق‌ساخته استفاده شود.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:107%"><b><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" times="">Abstract</span></span></b></span><br> <span style="line-height:150%"><b><span new="" roman="" times="">Introduction: </span></b><span new="" roman="" times="">Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder characterized by deficits in social interactions, communication, repetitive behavioral patterns, and restricted interests.</span></span><br> <span style="line-height:150%"><b><span new="" roman="" times="">Methods: </span></b><span new="" roman="" times="">The present study used a quasi-experimental design with a pre-test, post-test, and 1-month follow-up, a control group. The statistical population included all high-functioning boys aged 6 to 12 years with ASD in Rasht, Iran, in 2023, of which 45 children were selected through purposive sampling and randomly assigned to three groups (two experimental groups, one control group) (15 people in each group). The first group underwent a researcher-designed prospective memory intervention in 15 sessions; the second group underwent the prospective memory intervention program by Waldum et al. (2014) in eight sessions; the control group did not receive any intervention. The theory of mind (ToM) computer task, Shamay-Tsoory and Aharon-Peretz (2007), was used to collect data. Data analysis was performed using a repeated-measures analysis of variance using SPSS-24 software.</span></span><br> <span style="line-height:150%"><b><span new="" roman="" times="">Results</span></b><span new="" roman="" times="">: The results revealed that both interventions were effective in improving the ToM in children with high-functioning ASD (P<0.05), but the researcher-designed prospective memory enhancement intervention was more effective than Waldum et al.&rsquo;s intervention program (P<0.05).</span></span><br> <b><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" times="">Conclusion</span></span></b><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" times="">: Based on the findings, both methods can be used to improve ToM in children with high-functioning ASD, but for greater effectiveness, it is preferable to use the researcher-developed prospective memory enhancement</span></span></span></span></div> اختلال طیف اوتیسم, حافظه آینده‌نگر, نظریه ذهن Autism spectrum disorder, Prospective memory, Theory of mind 62 75 http://icssjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-2073-1&slc_lang=fa&sid=1 Nima Haghighi Poshtiri نیما حقیقی پشتیری nimahaghighi73@gmail.com 100319475328460019856 0009-0005-9503-2623 No PhD Student of Psychology and Education of Children with Special Needs, University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی کودکان با نیازهای خاص، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Amir Ghamarani امیر قمرانی A.ghamarani@edu.ui.ac.ir 100319475328460019857 100319475328460019857 Yes Associate Professor, Department of Psychology and Education of Children with Special Needs, University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشیار گروه روان‌شناسی کودکان با نیازهای خاص، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران