Advances in Cognitive Sciences

fa بررسی چندوجهی فرآیندهای شناختی در نارساخوانی: چشم‌اندازهایی پیرامون توجه و ادراک A Multi-Modal Examination of Cognitive Processes in Dyslexia: Perspectives on Attention and Perception روان شناسی شناختی پژوهشي اصیل Research مقدمه: نارساخوانی از شایع‌ترین اختلال‌‌های یادگیری است که علاوه بر پردازش آوایی، می‌تواند مهارت‌های توجه و ادراک را نیز مختل کند. شواهد نشان می‌دهند کودکان نارساخوان در پردازش محرک‌‌های دیداری و شنیداری دشواری دارند. این پژوهش با هدف ارزیابی نقص‌های توجه و ادراک در کودکان نارساخوان و مقایسه‌ی آنها با کودکان عادی انجام شد. روش‌ کار: طی یک مطالعه مقطعی، ۴۰ کودک (۲۰ کودک نارساخوان و ۲۰ کودک عادی) از مدارس و مرکز جامع تکامل کودکان بیمارستان ضیاییان به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. سنجش توجه و ادراک، با استفاده از چهار تکلیف شناختی آدبال، پلک‌زنی توجه، نشانه‌گذاری پوزنر و ادراک شباهت و تفاوت در قالب یک وب‌اپلیکیشن جامع طراحی و اجرا گردید. تکالیف در دو محتوای زبانی/غیرزبانی و در دو حالت دیداری و یا شنیداری ارائه شدند. داده‌های دقت پاسخ و زمان واکنش با استفاده از آزمون‌های تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آمیخته، واریانس تک‌عاملی در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. یافته‌ها: کودکان نارساخوان در تکالیف زبانی و شنیداری عملکرد ضعیف‌تری از گروه کنترل داشتند (01/۰>P) و در برخی تکالیف زبانی زمان واکنش طولانی‌تری نشان دادند. افت درستی پاسخ و افزایش زمان واکنش در محرک‌‌های شنیداری_زبانی، نقش چالش‌برانگیز بار زبانی و پردازش آوایی را برجسته می‌کند. در مقابل، عملکرد در شرایط دیداری غیرزبانی تا حدی بهتر بود، اما همچنان از گروه عادی ضعیف‌تر گزارش شد. نتیجه‌گیری: نقص‌های توجه و ادراک در کودکان نارساخوان، به ‌ویژه در موقعیت‌های زبانی و شنیداری، برجسته‌تر است. بنابراین، طراحی ابزارهای جامع ارزیابی چندوجهی و مداخلات آموزشی مبتنی بر تلفیق محرک‌‌های دیداری_شنیداری برای بهبود مهارت‌های خواندن و پردازش شناختی در این کودکان توصیه می‌شود. Introduction: Dyslexia is one of the most common learning disorders, frequently associated with deficits in attention, perception, and phonological processing. This study aimed to investigate attention and perception impairments in children with dyslexia compared to their healthy peers. Methods: A total of 40 children—20 with dyslexia and 20 typically developing controls—were recruited via convenience sampling from local schools and a neurodevelopmental disorders center in Tehran, Iran, between March and November 2024. Four cognitive tasks — Oddball, Attentional Blink, Posner Cueing, and Similarity/Difference — were administered through a comprehensive web-based application. Each task was presented under both linguistic and nonlinguistic conditions, in both visual and auditory modalities, and performance was assessed through accuracy scores and reaction times. Results: Statistical analyses using ANOVA and independent t-tests revealed that children with dyslexia performed significantly worse in linguistic and auditory conditions than their typically developing counterparts (P<0.01). Notably, reaction times were also longer for the dyslexic group in specific language-based tasks. These findings indicate that the presence of linguistic content, particularly in the auditory domain, poses greater challenges for children with dyslexia. Conclusion: Overall, the results highlight the importance of comprehensive, multi-modal assessment tools for identifying cognitive deficits in children with dyslexia. Targeted interventions that integrate visual and auditory elements could be particularly advantageous for enhancing reading and associated skills within thispopulation.   نارساخوانی, نقص توجه, ادراک, ارزیابی چندوجهی, پردازش‌های شناختی Dyslexia, Attention deficits, Perception, Multi-modal examination, Cognitive processes 1 14 http://icssjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1996-1&slc_lang=fa&sid=1 Parvaneh Farhadbeigi پروانه فرهادبیگی parvane.f.beigi@gmail.com 5349963902 100319475328460018699 No PhD Candidate in Cognitive Psychology, Institute for Conitive Science Studies, Tehran, Iran دانشجوی دکتری تخصصی روان‌شناسی شناختی، موسسه آموزش عالی علوم‌ شناختی، تهران،‌ ایران Alireza Moradi علیرضا مرادی Moradi90@yahoo.com 100319475328460018700 100319475328460018700 Yes Professor of Cognitive Psychology Department, Institute for Conitive Science Studies, Tehran, Iran استاد دانشکده روان‌شناسی شناختی، موسسه آموزش عالی علوم‌ شناختی،‌ تهران، ایران Mehdi Tehrani-Doost مهدی تهرانی‌دوست tehranid@tums.ac.ir 100319475328460018701 100319475328460018701 No Professor of Cognitive Neuroscience Department, Institute for Conitive Science Studies, Tehran, Iran استاد دانشکده علوم ‌اعصاب شناختی، موسسه آموزش عالی علوم ‌شناختی، تهران،‌ ایران Meysam Sadeghi میثم صادقی m.sadeghi@icss.ac.ir 100319475328460018702 100319475328460018702 No Assistant Professor of Cognitive Psychology Department, Institute for Conitive Science Studies, Tehran, Iran استادیار دانشکده روان‌شناسی شناختی، موسسه آموزش عالی علوم‌ شناختی،‌ تهران، ایران Mohammad EffatPanah محمد عفت‌پناه m.effatpanah@gmail.com 100319475328460018703 100319475328460018703 No MD & MPH, Professor of Child & Adolescent Psychiatry, Pediatric Department, School of Medicine, Imam Khomeini Hospital, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran MD & MPH، استاد روان‌پزشکی کودک و نوجوان، دانشکده اطفال، دانشکده پزشکی، بیمارستان امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Shadi Mashhadi شادی مشهدی Mashhadi.Shadi.26562@gmail.com 100319475328460018704 100319475328460018704 No Master of Science in Child and Adolescent Psychology, Comprehensive Center for Child Development, Ziaeian Hospital, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد روان‌شناسی کودک و نوجوان،‌ مرکز جامع تکامل کودکان، بیمارستان ضیائیان، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران