Advances in Cognitive Sciences

fa مرور نظام‌مند ادعاها و شواهد مربوط به مؤلفه‌های عصب‌روان‌شناختی در کم‌پیشرفتی دانش‌آموزان تیزهوش A Systematic Review of Claims and Evidence Related to Neuropsychological Components in Gifted Underachievement روان شناسی شناختی مروری نظام مند هدف: علی رغم پژوهش‌های متعددی که به بررسی عوامل محیطی، روان‌شناختی و آموزشی مرتبط با کم‌پیشرفت بودن دانش‌آموزان تیزهوش پرداخته‌اند، مولفه های عصب روانشناختی اثرگذاری در کم پیشرفتی دانش آموزان تیزهوش همچنان مورد غفلت واقع شده است و با وجود ادعاهای متعدد درباره نقش مؤلفه‌های عصب‌روان‌شناختی در کم‌پیشرفتی دانش‌آموزان تیزهوش، شواهد تجربی موجود پراکنده و اغلب فاقد بررسی مستقیم این مؤلفه‌ها است. هدف از پژوهش حاضر، مرور نظام‌مند پژوهش‌های انجام‌شده در زمینه کم‌پیشرفتی دانش‌آموزان تیزهوش با تمرکز بر ادعاها و شواهد تجربی مربوط به مؤلفه‌های عصب‌روان‌شناختی، و بررسی میزان انطباق بین ادعاهای نظری و روش‌های سنجش به‌کاررفته در این مطالعات است. روش: جست‌وجوی نظام‌مند در ۱۶ پایگاه داخلی و بین‌المللی شامل Scopus، PubMed، Science Direct، Google Scholar و SID در بازه زمانی ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۴ انجام شد. استراتژی جست‌وجو بر اساس ترکیب کلیدواژه‌های مرتبط با تیزهوشی، کم‌پیشرفتی و مؤلفه‌های عصب‌روان‌شناختی طراحی شد. معیارهای ورود شامل پژوهش‌هایی بود که به‌طور مستقیم یا ادعایی به عوامل عصب‌روان‌شناختی در تیزهوشان کم‌پیشرفت پرداخته بودند. غربالگری توسط دو ارزیاب مستقل انجام شد و اختلاف‌ها با نظر داور سوم رفع شد. کیفیت مطالعات نیز با ابزار JBI ارزیابی شد. از میان ۱۰۷ پژوهش اولیه، ۱۹ مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل شدند. یافته&rlm; ها: با وجود آنکه این مطالعات در عنوان یا مقدمه خود به مؤلفه‌های عصب‌روان‌شناختی اشاره کرده بودند، تحلیل نشان داد که تنها تعداد اندکی به‌صورت مستقیم عملکردهای حافظه کاری، توجه، کارکردهای اجرایی، سرعت پردازش یا پردازش دیداری–فضایی را اندازه‌گیری کرده‌اند. سایر مطالعات عوامل غیرعصبی همچون انگیزش، خودپنداره، نگرش تحصیلی یا شرایط محیطی را بررسی کرده بودند، بدون آنکه ارزیابی عصب‌روان‌شناختی واقعی انجام دهند. این عدم انطباق بین ادعا و روش، نشان‌دهنده خلأ جدی در ادبیات موجود است. نتیجه&rlm; گیری: به طور کلی، این پژوهش نشان داد که اگرچه مؤلفه‌های عصب‌روان‌شناختی ممکن است در کم‌پیشرفتی تیزهوشان نقش داشته باشند، شواهد تجربی موجود برای حمایت از این ادعا کافی و معتبر نیست. اکثر پژوهش‌ها به‌جای ارزیابی مستقیم عملکردهای عصبی–شناختی، به متغیرهای محیطی و روان‌شناختی پرداخته‌اند. بنابراین پژوهش‌های آینده باید با طراحی‌های بین‌رشته‌ای، استفاده از ابزارهای استاندارد عصب‌روان‌شناختی و نمونه‌های دقیق تعریف‌شده انجام شوند Objective: Despite numerous studies examining environmental, psychological, and educational factors associated with underachievement in gifted students, the neuropsychological components contributing to gifted underachievement have remained largely overlooked. Although many claims have been made regarding the role of neuropsychological factors in the underachievement of gifted students, the existing empirical evidence is scattered and often lacks direct assessment of these components. This study aimed to systematically review the existing literature on gifted underachievement, focusing on neuropsychological claims and the empirical evidence supporting them, and to evaluate the extent to which these claims are aligned with the neuropsychological assessment methods used in the reviewed studies. Method: A systematic search was conducted across 16 national and international databases, including Scopus, PubMed, ScienceDirect, Google Scholar, and SID, covering the years 2004 to 2024. The search strategy was developed based on a combination of keywords related to giftedness, underachievement, and neuropsychological components. Inclusion criteria encompassed studies that directly examined or explicitly claimed to examine neuropsychological factors in underachieving gifted students. Screening was performed independently by two reviewers, with discrepancies resolved by a third reviewer. Study quality was assessed using the JBI appraisal tool. Results: Out of 107 initial studies, 19 met the eligibility criteria and were included in the analysis. Although these studies referenced neuropsychological components in their titles or introductions, analysis revealed that only a small number directly measured working memory, attention, executive functions, processing speed, or visuospatial processing. The remaining studies focused on non-neuropsychological variables such as motivation, self-concept, academic attitudes, or environmental conditions without conducting actual neuropsychological assessments. This discrepancy between stated claims and methodological practice highlights a significant gap in the existing literature.. Conclusions: Findings suggest that although neuropsychological components may contribute to gifted underachievement, the available empirical evidence is insufficient and lacks robustness to substantiate this claim. Most studies have examined environmental and psychological variables rather than directly evaluating neurocognitive functioning. Therefore, future research should employ interdisciplinary designs, utilize standardized neuropsychological instruments, and adopt clearly defined sampling criteria.   تیزهوش، تیزهوش کم پیشرفت، مولفه های عصب‌شناختی، مرور نظام‌مند Giftedness, Underachieving Gifted Students, Neuropsychological Components, Systematic Review 0 0 http://icssjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-2144-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Lahijanian زهرا لاهیجانیان z.l.saahar2@gmail.com 1291995382 100319475328460020051 No Isfahan University دانشگاه اصفهان Ahmad Abedi احمد عابدی a.abedi@edu.ui.ac.ir 100319475328460020052 100319475328460020052 Yes Isfahan University دانشگاه اصفهان Ali Sharifi علی شریفی a.sharifi@edu.ui.ac.ir 100319475328460020053 100319475328460020053 No Isfahan University دانشگاه اصفهان Javad Rasti جواد راستی rasti@eng.ui.ac.ir 100319475328460020054 100319475328460020054 No Isfahan University دانشگاه اصفهان